Het  860 Squadron in Indonesie

Geschreven door Vlootpredikant ds Dun in de ROERGANGER van 7 juli 1950.
1 maart 2000 George J. Visser (IMH)
    

Op 16 Maart 1950, dus ongeveer twee maanden geleden, werd het 860e squadron tijdelijk uit dienst genomen.  Een dergelijk berichtje ,verscheen in verschillende bladen en weinig mensen buiten de M.L.D. hebben er dan vermoeden van wat dat eigenlijk betekent en wat dat 860 Squadron is en heeft gedaan.

860 Squadron was een squadron van vliegtuigen die er voor bestemd waren om in nauwe samenwerking met de marine op te treden met name van vliegdekschepen.  Dat squadron heeft in de tweede wereldoorlog gevlogen.  Over dat tijdvak echter wil ik thans niets vertellen.  Wel echter over de periode waarin dit squadron in IndonesiŽ opereerde.
Op 10 October 1946 arriveerden 15 toestellen van "860" in IndonesiŽ.  Ze waren met de Karel Doorman medegekomen en ergens op zee opgestegen om enkele uren daarna te landen op Kemajoran, het vliegveld van Batavia.  Het commando . werd toen gevoerd door de Ltz. V L G. Folkertsz.  Reeds deze eerste landing was een aparte gebeurtenis doordat een van de kisten crashte op het vliegveld. 

Gelukkig kostte dit geen mensenlevens daar de vlieger Ltz. V II Boon van Ochsee het leven er afbracht en thans in Nieuw Guinea de roem van de M.L.D. hoog houdt zowel met vliegtuigen als ook met jachtgeweer.
Van Batavia werd gevlogen naar Soerabaja en reeds in November 1946 werd het squadron ingezet bij de acties rond Soerabaja.  Vier van de veertien overgebleven toestellen werden tijdelijk gestationneerd te Sabang.

In Juni 1947 volgde toen de eerste Politionele actie.  "860" had toen een zware taak.  Dagelijks werden vluchten gemaakt ter ondersteuning van de mariniers en K.L.op de grond. Een enkel bijzonder voorval mag hier wel vermeld worden.  Ergens in vijandelijk gebied werd een trein ontdekt die onder stoom stond en die bovendien volbeladen was. Een der Fireflies kreeg opdracht om te trachten de voortuigang van deze trein te belemmeren.  Dat lukte gedeeltelijk.  Telkens bleef dit toestel twee uur boven deze trein hangen.  Er was dan geen greintje leven te ontdekken.  Als het toestel echter even naar Soerabaja moest om te tanken dan bleek bij terugkomst dat de trein in dat kwartier telkens een 100 m was verreden, 8 uur in totaal bleef de kist er boven en daarna werd de trein door de landtroepen buitgemaakt.

Terzelf der tijd werd in de buurt van Halang een lange colonne TNI auto's ontdekt.   In totaal bestond deze colonne ongeveer uit 600 voertuigen.  In 1 middag werden hiervan 102 auto's kapotgeschoten, terwijl een groot gedeelte van de rest de volgende dag door de mariniers werd buitgemaakt.

Helaas waren er bij deze eerste actie ook verliezen.  Driemaal keerde een Firefly niet terug.  De sgts Oldeweghuis en Verberne, alsmede de Ovl.  Visser sneuvelden bij de uitoefening van hun plicht.  Tussen de eerste en tweede actie was "860" ook regelmatig in de lucht.  Bij Grisee werd eens een aanval gedaan op een kazemat.  Deze bleek gevuld te zijn met munitie en toen deze kazemat dan ook geraakt werd vloog het hele ding met een geweldige klap de lucht in.  Bij thuiskomst bleek dat het toestel, dat de aanval gedaan had, niet minder dan 20 gaten had gekregen door rondspringende projectielen.  Wel een bewijs van de geringe hoogte waarop de aanval werd uitgevoerd, maar ook van de goede kwaliteiten van deze kisten.

Ook werden enkele toestellen op Bali gestationneerd om een bepaald kanon, dat de scheepvaart rond de oostkust van Java bemoeilijkte, tot zwijgen te brengen.  Het personeel van deze kisten was met het grondpersoneel ondergebracht in het deftige Balihotel.  Op Zondag werd daar een prima rijsttafel geserveerd.  Alle mensen van "860" zaten aan een grote tafel.  Diverse djongossen met de meest heerlijke gerechten stonden achter elkaar om alle gasten te bedienen.  Iedere djongos had voldoende voor de hele groep.  De eerste bediende had de rijst.  Een geweldige schaal hoogopgetast met rijst voor 12 personen.  Toen hij echter de eerste van de mensen wilde bedienen - een bepaald stevig gebouwde korporaal vliegtuigmaker - schoof deze met een achteloos gebaar de helft van de schaal rijst op zijn bord, no. 2. nam de andere helft en daar stond de verbaasde djongos met een lege schaal, terwijl hij nog 10 man moest bedienen.  De hoteldirectie greep in, maar in het vervolg vonden de jongens hun porties opgeschept op hun 'borden als de tafel begon.
Toen de tweede actie op 16 December aanving, was het commando intussen overgenomen door de tegenwoordige Ltz.  I A. Bruinsma.

Op de dag voor de actie toen al het personeel geconsigneerd was, heb ik als vlootpredikant de bemanning toegesproken.  Er hing toen die merkwaardige sfeer van belangrijke dingen die nabij waren.  Aan het grondpersoneel heb ik toen gevraagd - al was dat haast niet nodig - om met onverflauwde ijver de kisten te verzorgen, maar ik heb ze ook gevraagd wat net zo belangrijk was, om te bidden voor de vliegers,  die, meestal alleen in hun toestel, het gevaarlijkste werk opknapten.  Ik weet ook dat het gebeurd is en toen de volgende dag 6 toestellen startten voor de eerste aanval op Madloen, heb ik zelf zachtjes onze Hemelse Vader nog eens extra gevraagd om deze vliegers te bewaren en ze veilig thuis te brengen.  Wat schrok ik toen een uur later niet 6 maar 4 kisten terugkwamen.  Gelukkig bleek, dat de andere twee nog een extra opdracht vervulden en een half'uur later stonden ook zij behouden op de grond. 
Ik durf niet te zeggen, dat het aan het gebed van verschillende jongens heeft gelegen, maar het is toch een feit om er intens dankbaar voor te zijn dat "860Ē van het begin der tweede actie tot aan de opheffing geen enkel verlies heeft geleden.  Zelfs een ongeluk op de grond van een jongen die een tik met een propeller kreeg, liep wonder boven wonder af met alleen een hersenschudding.  God heeft inderdaad deze mensen bewaard.

Tijdens deze tweede actie zijn er ook allerlei. dingen gebeurd die het vermelden waard zijn.  Ik noem er twee.
Eenmaal heeft "860" bijna de' commandant van de TNI, Kol.  Soenkono te pakken gehad.  Zijn verblijfplaats was bekend geworden en 860 deed met rockets een aanval.  De eerste rocket sloeg een stuk van de muur van het huis weg waar Soenkono in zat, de tweede viel tussen zijn voeten maar... ontplofte niet!  Soenkono heeft dit later smakelijk verteld aan een van de vliegers die deel hadden genomen aan deze aanval.

Een tweede voorval had plaats toen "860" steun moest verlenen aan een colonne Huzaren van Boreel, die met pantserwagens oprukten.  Enkele kilometers voor het punt waar de huzaren waren aangekomen was een belangrijke brug.  Deze brug was door de TNI in brand gestoken.  Een groot vuur was aangelegd onder de brug en de brug zelf had reeds een beetje vlam gevat, toen "860" er boven verscheen.  Na afspraak per radio werd besloten om de roekets onder de brug te gooien.  Aldus geschiedde.   Door de luchtdruk van de ontploffende projectielen werd de  brand geblust, domweg uitgeblazen en de huzaren bereikten na enkele uren de practisch onbeschadigde brug.   Het moet een behoorlijk krachtig "blaasje" geweest zijn!

Na de cease fire kreeg "860" een tevredenheidsbetuiging van admiraal Pinke en de officier-vliegers Challik en Kragt, met de officierwaarnemer Fey (welk drietal ook al het een en ander gepresteerd had in de tweede wereldoorlog), werden voor hun prestaties, verdeeld over verschillende jaren, onderscheiden met het vliegerskruis.

In totaal heeft "860" gedurende de periode IndonesiŽ ongeveer 5000 vlieguren gemaakt, waarvan meer dan 4000 operationeel; zeker 3000 vluchten zijn gemaakt.
Thans zijn de vleugels van de kisten afgehaald, de motoren eruit, en alles is ingepakt en staat op verzending te wachten.  Ook hier in "De Roerganger", mogen we wel de wens uitspreken, dat de opheffing van "860" maar tijdelijk moge zijn en dat dit squadron met zijn grote verleden na herrijzenis ook weer een even glorievolle toekomst tegemoet moge gaan tot heil van ons vaderland, ter bescherming van onze vlag in dienst van onze geliefde Koningin. 
D.

Naschrift:
Het 860 Squadron heeft zijn vleugels weer geopend over Valkenburg en omgeving.  De hierboven door ds Dun uitgesproken wens is dus eerder in vervulling gegaan dan hij dacht.   Op 15 Juli a.s. zal het squadron als een phoenix uit zijn as herrijzen!