ALLE HENS

 In het scheepsjournaal staat te lezen:
5 u.30 Overal. 6 u.00 Ochtendschaften. 6 u.30 Baksgewijs z.i. ap. Aanvang scheepswerkzaamheden. Poetsen en opknappen. Schilderen binnen en buitenboord. 8 u.00 vlaggenparade. Hijsen vlag. 08 u.00 Tweede onbijt. Kleden in Zondags tenue. 09 u.00. Alle Hens voor de Boeg....

Kort en zakelijk zijn de verrichtingen van de dag aan boord van de oorlogsbodem opgetekend.

Het zijn voor de Marineman allemaal bekende uitdrukkingen, omdat ze onafscheidelijk verbonden zijn aan de scheepsdienst, die een vaste dagindeling kent, vanaf het moment, dat het scheepsvolk met overal uit kooi rijst, totdat het weer kooien af is geweest en iedereen zich ter ruste heeft begeven.

Dingen van alle dag spelen zich af in de regelmaat van de klok en worden in de karakteristieke marinetaal door de officier van de wacht na afloop van zijn dienst ingeschreven in het scheepsjournaal.

Hij kan het wel dromende doen, omdat het een vast clich is, iedere dag hetzelfde liedje, totdat er iets bijzonders is voorgevallen, dan moet daar even de nodige aandacht aan worden besteed.

En wij willen dit nu voor een ogenblik met hem doen wanneer daar neergepend wordt  "Alle Hens voor de Boeg".

Na het tweede ontbijt werden die morgen de witte hemden met de braniekragen en de lange broeken aangetrokken, terwijl officieren en onderofficieren aan dek verschenen in de witte jas toetoep.

Even voor negenen kondigt de schipper d.m.v. fluiten en rondpraaien aan dat het tijdstip is aangebroken, waarop een ieder zich voor de boeg moet begeven, dat wil zeggen aantreden op het halfdek zijnde de enige plaats aan boord, waar zoveel volk tegelijk kan worden verzameld.

Het commando "Geeft acht" weerklinkt uit de mond van de eerste officier, de Commandant is in aantocht, die eenmaal staande temidden van zijn mannen, hen categorie-gewijze toespreekt met: Officieren, OnderOfficieren en Korporaals en Manschappen.

En dan wordt een belangrijke boodschap of mededeling uitgesproken, die meestal bedoeld ' is als te zijn gericht aan ieder lid van de bemanning persoonlijk van hoog tot laag, dus bestemd voor alle Hens".

Deze term "Alle Hens" is een van de zeer weinige Engelse uitdrukkingen (all Hands) die in het Nederlands omgezet bij onze scheepvaart is blijven voortbestaan en als officile term nog steeds bij de Koninklijke Marine wordt gebruikt.

Alle Hens aan dek, alle hens bij de takels, alle hens voor de boeg betekent dan ook dat al het volk aan dek of bij de takels of voor de boeg moet komen, met uitzondering van diegenen die uit dienstoverwegingen niet aan de gegeven order kunnen voldoen.

Het is dus een opdracht, een order, net zo goed als "Baksgewijs". Geldt het hier een aan- treden van de manschappen divisies of baksgewijs, bij het aantreden vr de boeg dienen alle opvarenden zo mogelijk op het appl aanwezig te zijn. Dit voor de Boeg komen is letterlijk opgevat niet goed uitvoerbaar, omdat dan eigenlijk vanaf het voorschip een duik te water zou moeten worden ondernomen en dit is beslist niet de bedoeling al geeft dan in geestelijke zin de voor de boeg gehouden toespraak van den Commandant meestal een ieder wel een opfrissing of opwekking.

Men bedenke echter, dat het woord boeg een verbastering is van "boog", waarmede op de oude zeilschepen de afscheiding werd aangeduid tusschen het verblijf van het scheepsvolk, dus "vooruit" en verblijf van de tat major, ofwel "achteruit".

Een andere verklaring, welke voor wat betreft de plaatsaanduiding op hetzelfde neerkomt, is de volgende. Op de Spaanse Galjoenen was vlak voor de campagne een boog aangebracht, waaraan het altaarlicht was opgehangen. Bij een kerkdienst, toespraak van de kapitein enz. trad dan de bemanning voor die boog aan.

Tegenwoordig kiest men bij een alle hens voor de boeg aan boord van een oorlogsschip of inrichting aan de wal de daarvoor meest geschikte plaats uit. Aan boord kan het dus zijn het halfdek of de bak doch even goed en dit komt nog al eens voor, het achterschip.

Wr echter de gebeurtenis, welke steeds een min of meer plechtig karakter draagt, ook geschiedt, en al is het oude fregat met zijn zeilen en donderbussen vervangen door het moderne oorlogsvaartuig, het alle hens voor de boeg heeft in zijn wezen geen verandering ondergaan.

Nog steeds komt hierbij het gehele schip op de been, van hoog tot laag, om aan te horen wat hun chef te vertellen heeft.

En dat is dan niet zomaar een vergadering of bijeenkomst, waar men naar eigen genoegen heengaat. Nee! Het voor de boeg komen is een plicht voor iedere Marineman. Plicht om de oren goed open te zetten en zich staande, geschaard om den leider, luisterende naar hem aan wie men is toevertrouwd, ernstig rekenschap te geven van het gesprokene; van de woorden, die in hun algemene strekking toch ook direct gericht zijn tot een ieder persoonlijk.

Hetzij dat dit is een aansporing of opwekking van den chef tot de onder zijn bevelen staande militairen Der Zeemacht, hetzij een boodschap of order van hoger hand, welke door de Commandant wordt voorgelezen.

1946- Wapenbroeders.