Deel: 3

Rendez-vous

"Klein rot landje, kleine rotnavy, maar toch mekaar tegen komen midden op de Indische Oceaan, vn Nieuw-Guinea nr Korea", voorlopig"! Dit moest de Korporaal Seiner van het hart toen Hr. Ms. "Boeroe" en ons fregat rustig naast elkaar dobberden op de oceaandeining. We kregen de Boeroe recht vooruit in zicht op de E.W. en na een half uur waren hun Officieren en Onderofficieren bij ons aan boord en ons bier bij hen aan boord. Je kon goed merken dat ze een tijd in Nieuw-Guinea gezeten hadden, ze waren wat afwezig en keken de zaak met zo'n wazige Nieuw-Guineablik aan. Er was niemand bij ons aan boord die met hen wilden ruilen, ook al voeren zij thuis. "Eerst mijn motorfiets verdienen", zei een stoker. 'n Paar uur verliepen, postpakketten en films werden uitgewisseld en toen ging de Boeroe weer op koers West liggen, Nieuwediepwaarts.

Kerst en Colombo

Op Kerstmorgen liepen we de haven van Colombo binnen, we meerden op de boeien vlak bij de jetty, maakten schoonschip en daarna was het verkleden in zondagstenue. Van een Kerstsfeer was weinig te merken, de talrijke koopvaardijschepen, die in de haven lagen, hadden gepavoiseerd, maar dat was dan ook alles. Geen knerpende sneeuw onder je voeten en een echte Hollandse vrieskou, wel klokgelui, door de kabelgast voor de kerkdienst, welke direct na baksgewijs gehouden werd. Het was een vreemde dienst, tussen de bedrijvigheid in de haven door onder de tent op het halfdek, de barbier achter het orgeltje speelde vol overgave. De vlootpredikant hield een korte kernachtige Kersttoespraak en velen moeten aan het einde van de dienst, toen allen staande het "Ere zij God" zongen, toch iets gevoeld hebben van het wezen van Kerstfeest ondanks het ontbreken van de gebruikelijke entourage.

Na de kerkdienst koffiedrinken met Kerstgebak en "Zeuntjes en hofmeesters paketten halen in de torpedomakerswerkplaats". Dat was iets aparts die Rode Kruis paketten: een ball-point (en een goeie!), een aansteker, blikken chocolaadjes, kaas en roggebrood, postpapier en een tinnetje sigaretten, kortom welke burger krijgt het!

We merkten duidelijk dat er thuis in Holland behoorlijk aan ons gedacht was en dat gaf veel moed voor de toekomst. We kregen vier zakken post aan boord (en heus niet allemaal dienstpost) en na een half uurtje heerste er 'n diepe stilte aan boord en kon men iedereen lezende aantreffen, aan dek, in de verblijven, overal.

Tijdens het middagschaften werden de verhalen van thuis uitgewisseld en 's middags speelde de band op het halfdek en velen zaten daar met een koud pijpje tevreden te luisteren. De Nederlandse Consul kwam aan boord om het Kerstdiner en de Kerstfeestviering 's avonds mee te maken en om zes uur was het "Aan je bakken" voor het Kerstdiner.

Bakstafels waren voorzien van witte lopers en door de zeuntjes kunstig versierd met het materiaal dat voor het vertrek in ruime mate door het bureau 0. S. & 0. was verstrekt.

De Kersthap was bijzonder goed, de koks moesten veel complimenten in ontvangst nemen voor de voortreffelijk klaargemaakte kip met appelmoes, doperwten en de rest. De schipper hield in alle verblijven een korte toespraak en na het eten ging iedereen naar het halfdek waar een podium stond en een mooi verlichte Kerstboom, het geheel versierd met seinvlaggen en lampjes. Om 8 uur kwam de commandant met de Nederlandse Consul en kon het feest beginnen.

In een korte en zeer gewaardeerde toespraak vertelde de commandant dat hij veel Kerstfeesten op zee had meegemaakt en dat deze Kerstfeesten zeker niet onder behoefden te doen voor een Kerstfeest aan de wal, met een gezellig dinertje, een mooie (echte) kerstboom in een resaurant of thuis. Op een klein schip mt de gehele bemanning om een klein Kerstboompje hoe ver en hoe lang ook van thuis, kan meer begrepen worden van de Kerstgedachte dan vaak aan de wal het geval is. En deze saamhorigheid is absoluut noodzakelijk om onze oorlogstaak in Korea tot een goed einde te brengen.

Hierna kwam de dominee, we zongen het allerbekendste kerstlied "Stille Nacht", terwijl de muziek het lied zachtjes begeleidde en toen de dominee het wezen van het Kerstfeest, de komst van Christus op aarde, naar voren had gebracht, gingen we over tot het luchtiger gedeelte van het programma. In een hersengymnastiekwedstrijd bewezen de matrozen dat ze echt niet die domme jongens waren waar de stokers ze altijd voor door laten gaan en de vijf stokers kregen als troostprijs leder een ball-point en een flesopener.

De torpedomaker-conferencier beloofde een revanche-wedstrijd en liet hierna het mondharmonica-orkest op de proppen komen. Zo vertoonde een ieder zijn artistieke talenten, matrozen met stemmen waar Hollywood jaloers op zou zijn, voordrachten die vele bonte Dinsdagavondtreinen tot een daverend succes zouden maken, kortom er werd veel, lang, en uitbundig gelachen. Pas om half twaalf werd het feest met het zingen van het Wilhelmus besloten.

Er werd nog een tweede Kerstpakket uitgereikt, verzorgd door de Marcandi, Welzijnszorg en de Pret. en Kath. Thuisfronten. Over de Inhoud van deze pakketten (een zaklantaarn, drie doosjes sigaren, 2 Edammer kaasjes, een bijzonder goed zakmes en veel etenswaren) was men mogelijk nog enthousiaster dan over de Rode Kruispakketten, maar dat kon bijna niet. Zo vierden wij Kerstfeest in de haven van Colombo en niemand zal zich beklagen dat hij te veel gemist heeft.

Tatoueren en tandakken.

                   passagieren in Colombo
Tweede Kerstdag werd een autotocht gemaakt in luxe auto's langs Boedhatempels, dierentuinen en aanverwante artikelen en tenslotte was het zwemmen aan een wondermooi strand, onder de palmbomen. Het viel ons op dat de omgeving hier erg op Java lijkt. Theetuinen, kampongs en vissers die, tot het middel in zee, staan te vissen. De bevolking is buitengewoon vriende lijk en behulpzaam. Het passagieren 's avonds was van dat hele rustige, wat eten bij de Chinees, wat souvenirs kopen (we hebben zeker zo'n vijfhonderd olifantjes aan boord in alle afmetingen en kleuren) en verder lieten velen zich verleiden tot alle mogelijke tatoueringen in technieolor, sommigen waren zo weinig bij de tijd dat zij een meisjesnaam op hun arm lieten zetten, waarmee ze dus hun hele leven blijven rondlopen. Enfin, ze zullen het wel merken!

Ook hebben we fanatiek geschaatst, al waren het dan rolschaatsen en was de temperatuur dichter bij het kook- dan bij het vriespunt, maar je bent Hollander of je bent het niet en met lange halen en handen op de rug schoof Janmaat over de rolschaatsbaan op een Chinees lunapark en de Ceylonezen voelden zich zwaar afgelost. Verder werd er gevolleybald en athletiek gepleegd door liefhebbers op een sportveld dat door bemiddeling van de Missions to Seamen geleend kon worden. Er kwamen een hoop koopvaardijmensen aan boord en het bier was weer best en ontlokten vele goede wensen in het gastenboek in de longroom.

Oliebollen en olieladen

We verlieten, de haven van Ceylon in de stromende regen en zetten koers naar Sabang en vandaar door Straat Malaka naar Singapore, een week tandakken, zeewacht en oorlogswacht in vele soorten, voor de boeg. Met passerende koopvaardijschepen worden Nieuwjaarsgroeten gewisseld, de Willem Ruys voer ons op de E.W. met volle feestverlichting voorbij, zijn aanvaring tegemoet en we vierden Oud en Nieuw (en vooral Nieuw) op zee. Na een film, een spraakwaterval en community-singing (de blanke top der duinen en Hollands vlag, klonken uitstekend) luidde kanon 2 het nieuwe jaar in, terwijl de stoomfluit hese kreten uitstootte en de machinekamer uit alle macht afblies.

De commandant hield weer een korte toespraak nadat de schipper hem namens de hele equipage geluk gewenst had, en hem verzekerd had van de volledige medewerking van een ieder aan boord. De commandant zei, dat hij ons niet veel optimistische geluiden kon laten horen over het jaar 1953, maar dat, wanneer iedereen, op welke post hij ook stond, voor de volle 100 % meewerkte, wij toch aan het einde van dit jaar, als we allen weer thuis konden varen, op een welbesteed jaar zouden mogen terugzien. Tenslotte merkte hij op, dat het een goede gewoonte was bij onze marine om in Januari conduites op te maken maar dat we op ogenblikken als deze onze eigen conduites moesten gaan opmaken over het afgelopen jaar en naar de, resultaten hiervan handelen.

Hierna brak een verwoed gefelliciteer uit, dat op zijn minst tot de volende ochtend voortduurde. Oude vetes werden bijgelegd, beterschap in vele zaken beloofd en alles met oliebollen en bier bekrachtigd. Kortom, het nieuwe jaar werd terdege ingeluid en kan niet veel reclames meer hebben. Tussen al deze bedrijven door schoten we goed op, in Straat Malaka voelden velen zich weer dicht bij huis en op de dagwacht liepen we Singapore binnen.

Eerst naar Poeloe, Bakoe om olie te laden, er lagen daar maar liefst drie Nederlandse tankers. Holland gaf weer ruim de kijk aan, want ook later op de rede bleek er een groot aantal schepen te liggen met het rood-wit-blauw. Het bekende ritueel van consuls, parties, sloep naar de wal, een hap rijst eten, draaide de volgende dagen weer af. Sommige zochten de stilte van de grote kathedraal aan de baai, andere, de ,,Oriental Music" en .Perfume Flowers", waarvan Frankie Lane ook wist mee te praten.

Er werden ook wat minder souvenirs gekocht, het passagieren werd wat je noemt wat meer bereisd, maar het is moeilijk te zeggen of dit nu een vooruitgang is of niet, dat vogelen de bereisde maten zelf maar uit.

    Zeetje op de boeg tussen Singapore en Honkong

Zee en zout.

Singapore-Hong Kong. Het laatste stuk en zeker niet het gemakkelijkste. Dagen achter elkaar een behoorlijk zeetje precies op de boeg, zeildoekse kappen van ankerspil en hedgehog weggeslagen, alles met een kleverige zoutlaag bedekt, het was zeemannen geblazen. Op de brug doken officier van de wacht en ondergeschikte met eentonige regelmaat het stuurhuis in, wanneer het buiswater over de brug sloeg. En de schoorsteen vertoonde aan de bovenkant een brede witte zoutrand (alleen konden we er niet achter komen van welke maatschappij we nu waren, al werden vele mooie namer voorgesteld).

Vlak voor Hong Kong werd het rustiger, statige jonkenvloten doemden op aan de kim, het schip werd weer wat toonbaarder gemaak en Zaterdagmiddag liepen we de baai van Hong Kong binnen. Alle hens weer in het blauw met kraag, waardoor we van de witte en khakiperiode onszelf bijzonder veel op begrafenisgangers vonden lijken. Dit was het mooist, aanlopen van een haven, dat we tot nu toe meemaakten. Een fris lenteweer, machtige bergmassieven, jonken, die uit verscholen baaitjes statig naar voren kwamen en vele soorten sampans, iedereen kwam onder de indruk en zat aan dek rustig dit schouwspel aan te kijken. Verder was uiteraard de "Piet Hein" het onderwerp van vele gesprekken, men wapende zich bij voorbaat tegen de vele sterke verhalen, die zeker los zouden komen, maar was toch wel benieuwd ze te horen.

Hongkong en Harcus

Nabij Hongkong kwam de motorsloep van de "Piet Hein" ons tegemoet, officier van piket met sabel en secretaris met dikke tas vol Hongkong-dollars, kwamen aan boord en na een halfuurtje lagen we langszij een tanker en waren onder de indruk van de imposante aanblik die deze wereldstad maakte. Hoog opgebouwd tegen de steile rots, grote flatgebouwen ergens in de hoogte en wolkenkrabbers op de begane grond, een zee van lichtreclames later op de avond en de hele Peak besprenkeld met lichtjes in alle kleuren, net een grote kerstboom, met duizenden lichtjes.

Later vonden we deze dingen allemaal heel gewoon, maar deze eerste indruk zal uiteraard niet gauw vergeten worden. Sloepen voeren af en aan tussen "Piet Hein" en "Maurits" met oplopers over en weer. Met iedere sloep kwamen meer papieren aan boord en de longroom, gouden bal en volksverblijf, gonsde van de verhalen over treinen beschieten, geisha's en Japanse baden (en Japans baden met geisha's), PX-stores en cadeaux kopen en de buitengewoon gastvrije Hollandse kolonie. Dit merkten we zelf ook al vrij gauw.

Het amateursgezelschap van leden van de Nederlandse Vereniging voerden speciaal voor ons een stuk op, een grandioze autotocht voor liefhebbers (192), allemaal in luxe auto's van de Nederlanders in Hongkong, compleet met damesgezelschap en vele uitnodigingen achteraf voor eten en borrels. Wanneer we terugkomen in Mei of zo kan iedereen aan boord een adres krijgen, waar hij altijd welkom is en worden nog veel meer dingen georganiseerd. Dit is werkelijk iets bijzonders en speciaal de Consul-Generaal en z'n vrouw en niet te vergeten zijn kinderen (een stoker, die er 's avonds on bezoek was, mocht de kinderen in bed stoppen), maar ook vele anderen doen hun uiterste best om het de gehele bemanning zo aangenaam mogelijk te maken. Als tegenprestatie kwamen op een Zondagmorgen hoopjes families met hoopjes kinderen aan hoord voor de rijsttafel. De kok had voor krentenbollen gezorgd en 0. S. & 0. had er een wip, schommel, koekhappen, en vele andere spelletjes versierd om de kinderen bezig te houden. Het was een gezellige Hollandse ochtend en onder luid gejuich vertrokken de sloepen om 2 uur weer terug naar de wal.

Hongkong zelf is een hele mooie stad, schoon en westers (taxi's niet met taximeters) en prachtige winkels en vele soorten vermaak, taxi-girls raison van 55 dollarcent per dans of acht dollar per uur, Royal Navy clubs, waar je voor tachtig cent tussen de lakens kon slapen, enz.

De bemanning werd uitgebreid met vier Chinese wasbazen, die de eerste week dag en nacht moesten doorwerken om de schone plunje wat op peil te brengen. Ze doen het erg netjes en vooral de strijkbaas, die na een slok water genomen te hebben, het wasgoed tussen de tanden door sierlijk besproeit, trekt veel bekijks. Dan hebben we nog het harem van de schipper, vier Chinese meisjes of vrouwen, dat kun je niet zo precies zien, die iedere ochtend met baksgewijs in hun kraakheldere sampan aan komen roeien met achterop een grote rode vlag met daarop in het zilver. Hr. Ms. J. H. M. van Nassau" --- Side Party".


Onze Chinese wasbazen aan de lunch

Nu, in het begin begreep niemand wat dit nu eigenlijk was maar later ontpopte het zich als een soort extra buitenboord-ploeg die het schip schilderde en sopte (zeldzaam vlug en netjes) met als beloning het recht op alle overgebleven etensresten, koffie, enz. Af en toe struikel je in het verblijf over de Chinese meisjes, die dan vriendelijk "Goede morgen, Piet" zeggen en zich verder van niemand en niets iets aantrekken. De schipper zou zo'n harem best willen uitbreiden.

Kanons en kindjes-kopen

Zo bleven we dan tien dagen in Hongkong met af en toe twee dagen opwerken buitengaats met Engelse fregatten en jagers. De kanon- en mitrailleurbemanningen konden hun hart ophalen aan de talrijke schietoefeningen op schijf en manche en met hun helmen en anti-flash gear, (witte Kuklux-klan-maskers en handschoenen tegen brandwonden), zagen ze er bepaald krijgshaftig uit. Toen kwam het ogenblik dat de "Piet Hein" vertrok en we ons eigenlijk een beetje opgelucht voelden, omdat het hoog tijd werd dat we eens lieten zien wat we kunnen presteren. Het afscheid bestond uit het overgeven van lasten op zee, n.l. het uitwisselen van de wederzijdse scheepsemblemen en nadat de exerecise conmpleted was en vele foto's genomen waren, verlieten beide schepen elkaar onder daverend gejuich en wild gezwaai van beide bemanningen.

We hadden de "Piet Hein" afgelost en het ligt nu aan ons de hoge dunk, die de Britten en Amerikanen van onze Navy hebben, te handhaven. Op een goede morgen lagen we voor anker in een of andere pakweg-baai, kwamen vanaf de wal allerlei sampans met hele Chinese families er op (ze wonen op die gammele bootjes, compleet met kinderen, potten en pannen en katten aan een touw) naar ons schip toegeroeid om eten te bietsen, sommige boden hun kinderen te koop aan, die de vrouwen in een of ander bakskleedje op hun rug hadden hangen, voor twee broden. De dokter wou al een kindje kopen voor Zondag bij de rijsttafel maar de secretaris dacht dat de teentjes wat zwaar op de maag zouden liggen. Je kon er wel grappig over doen maar het was dan toch maar een trieste ellende om die mensen te zien vechten om een half brood.

Wat verder op diezelfde ochtend, toen we bezig ware met een oefening in het overgeven van zware lasten met H.M.S. "Morcon bay-, een Engels fregat, werd de dokter voor straf op hoog bevel van de overste overgepiekeld, waarop hij eenmaal daar aan boord prompt voor de lunch werd uitgenodigd en pas de avonds toen we weer hoog en breed afgemeerd lagen op de boei in de baai van Hongkong, aan boord kwam.

Lekker is maar een vinger lang en aan alles komt een eind en ook aan het verblijf in Hongkong. De 22e Januai verlieten we op de voormiddag de rede van Hongkong en we hopen over vier dagen in Sasebo te zijn, eigenlijk wel blij om na een half jaar over Korea gepraat te hebben, er uiteindelijk zelf te zijn en iets te gaan doen, al ligt het pakijs op ons te wachten.

P.S. Met Maury gaat het uitstekend. Ze is altijd binnen een meter afstand van haar zeepa te vinden, maar laat desondanks de groeten doen aan Lucky Joseph. Misschien wordt het wel wat!