DE ROYAL NAVY NEEMT DE LEIDING

 
Het was op dit kritieke ogenblik een gelukkige omstandigheid dat de Britse Middellandse Zee-vloot onder bet bevel stond van een man als Sir Andrew Browne Cunningham of ABC, zoals zijn officieren en ondergeschikten hem noemen met een mengeling van eerbied en genegenheid. De admiraal, die klein is van gestalte met een, frisse gelaatskleur en felle blauwe ogen en wiens scherpe tong en bijtende humor aan Rabelais herinneren, torste een welhaast ongeevenaarde verantwoordelijkheid. Verre van onder deze last gebukt te gaan, zette Admiraal Cunningham met nog meer vastberadenheid dan voorheen, zijn schouders onder de zware taak. Hij was een man die hield van snelheid en actie - en vooral van vechten tegen een overmacht.' Hij onderschatte de vijand geenszins - maar hij onderschatte ook zijn eigen menschen niet, noch het resultaat van hun lange training. Niets echter hield hij voor zo belangrijk als het nemen van de leiding. Hij was vastbesloten de vijand niet de overhand te laten krijgen, hoezeer die wat de geografische en materiŽle situatie betreft in het voordeel mocht zijn.
Admiraal Cunningham koos een drieste, maar weloverwogen gedragslijn.
.

He either fears his fate to much 
Or his deserts are small 
Who dare not put it to the touch 
To win or lose it all. 

Ofwel hij vreest het lot te zeer
Of zijn gewin is klein
Die 't niet durft leggen in de schaal
Zal 't dood of leven zijn.

Deze regels hingen in ABC's hut op het vlaggeschip Warspite - en op dit beginsel baseerde hij zijn taktiek in de Middellandse Zee.

Op 10 juni 1940, om 12 uur 's nachts, verklaarde Italie de oorlog. Bij zonsopgang de volgenden morgen bracht Admiraal Cunningham zijn vloot naar buiten. Hij veegde het oostelijk bassin van de Middellandse Zee schoon tot bijna op de Italiaanse kust; een op roof uit zijnde Italiaanse onderzeeboot werd in de grond geboord en de Italiaanse. oorlogsschepen in de haven van Tobroek onder vuur genomen. Daarna keerde Admiraal Cunningham's vloot naar haar basis terug. De Italiaanse vloot was niet uitgevaren en de Regia Aeronautica had zich niet in de lucht vertoond. Admiraal Sir Andrew Cunningham had bij de opening de leiding in handen genomen en de grondslag gelegd voor het morele overwicht over een vijand die sterker was in manschappen en materiaal. Cunningham droeg er zorg voor zijn versterkte positie uit te buiten en te vergroten: dag in dag uit kwamen er berichten binnen over het tot zinken brengen van Italiaanse onderzeeboten - en andere schepen.

Onmiddellijk na de Italiaanse oorlogsverklaring nam Admiraal Cunningham de leiding in handen. Hij bracht zijn vloot naar buiten en ging op zoek naar de vijand. De Italianen probeerden een ontmoeting te vermijden, maar toch werd een slagschip getroffen en een kruiser getorpedeerd. Intussen zag Admiraal Cunningham kans de verbindingen tussen Malta, AlexandriŽ en het Suez Kanaal open te houden. Tegelijkertijd werden maatregelen genomen om de positie in het westelijk deel van de Middellandse Zee, dat met de val van Frankrijk zijn bescherming had verloren, te handhaven; een eskader zware schepen, waaronder het vliegkampschip Ark Royal, werd afgestaan door de Home Fleet en naar Gibraltar gezonden.


Het Italiaanse slagschip Giulio Cesare werd getroffen door een 38cm granaat van de Warspite.

Het duurde bijna een maand voordat ABC de Italiaanse vloot op zee trof. Er volgde, wat Admiraal Cunningham Ąeen teleurstellende ontmoeting" noemde. Want hoewel hij de Italianen achtervolgde tot in het zicht van hun eigen kust, kwam het niet tot een beslissende slag. Wel werd een Italiaanse kruiser getroffen door een torpedo en het Italiaanse slagschip Cesare door een granaat, afgevuurd door het vlaggeschip Wars pite. Van veel meer betekenis was echter het feit dat de Britse vloot naast het strategische initiatief, nu ook het tactische initiatief had genomen, waardoor het overwicht over de vijand aanzienlijk werd vergroot.

Dit was een duidelijke aanwijzing voor het verdere verloop van de oorlog in de Middellandse Zee. Nadien bevond Admiraal Cunningham zich keer op keer in de buurt van aanzienlijk sterkere Italiaanse eenheden - en keer op keer mislukte zijn poging een ontmoeting uit te lokken omdat de Italianen uitermate huiverig bleken te zijn hun schepen in de strijd te brengen tegen de Britten. Eens, toen ABC behalve ziin vlaggeschip slechts een slagschip tot ziin beschikking en een belangrijk - konvooi voor Malta onder zijn hoede had, kwam hij in de buurt van een Italiaanse vlooteenheid dat o.a. uit vijf slagschepen, een veel zwaardere kruiser en een aantal torpedobootjagers bestond. Maar weer vermeed de Italiaanse vloot een ontmoeting. Admiraal Cunningham begreep dat dergelijke teleurstellingen onvermijdelijk waren bij het nastreven van zijn tweeledig doel: ten eerste het behouden van de leiding en daarmee de vrijheid van beweging voor zijn schepen en konvooien, en ten tweede de Italiaanse vloot in de strijd te lokken en te verslaan.