DE NACHTELIJKE OVERWINNING BIJ MATAPAN

 
Na de aanval op Taranto werd het de dagelijkse taak der Britse zeestrijdkrachten om hun heerschappij in Mussolini's ĄMare Nostrum" te doen gelden, waarbij de Royal Navy talrijke voorbeelden gaf van schitterend zeemanschap en strategische bekwaamheid.
De konvooien bereikten geregeld hun bestemming. Malta ontving weer voedsel en was in staat om de meest fanatieke aanvallen van den vijand af te slaan ; de Italiaanse konvooien daarentegen leden zware verliezen ; wat er van het Italiaanse smaldeel was overgebleven, was naar Napels overgebracht en werd herhaaldelijk door de R.A.F. aangevallen; toen in december lichte eenheden der Royal Navy de Adriatische Zee doorkruisten, gaven twee Britse slagschepen den Italiaanse opslagplaatsen langs de kust en de troepen die daar tegen de Grieken vochten, de volle laag.


De 380 mm. kanonnen van de Valiant en de Barham richtten een ware slachting
aan onder de Italiaanse schepen bij Cap Matapan.

Eindelijk tegen eind Maart 1941 werd er bericht ontvangen, dat vijandelijke kruisers in zee gestoken waren ten Zuid-Oosten van SiciliŽ. De Britse opperbevelhebber, die zich op dat ogenblik met het grootste gedeelte van zijn vloot in AlexandriŽ bevond, gaf toen blijk van grote bekwaamheid door de vlooteenheden onder zijn commando zo op te stellen, dat zij het vijandelijke eskader, bestaande uit 3 slagschepen, 11 kruisers en een flottille torpedojagers, de pas konden afsnijden.
Terwijl de overwinning van Taranto in de eerste plaats door de Fleet Air Arm werd bewerkstelligd, was de slag bij Matapan een schitterend voorbeeld van de onderlinge nauwe samenwerking tusschen de Fleet Air Arm en de vloot. De vijand werd het eerst door verkenningsvliegtuigen waargenomen en vier uur later voerden de vliegtuigen van het Britse vliegkampschip Formidable een torpedoaanval uit op een der slagschepen van de Littorio-klasse. Een gedeelte der vijandelijke strijdkrachten, bestaande uit de Vittorio Veneto, begeleid door 3 kruisers met 155 mm kanons en 3 kruisers met 205 mm kanons, die op enigen afstand ten Noord-Westen werden beschermd door torpedojagers en twee kruisers, maakte rechtsomkeerd en trachtte hun basis te bereiken. Tengevolge van de herhaaldelijke aanvallen der Fleet Air Arm, en later de R.A.F.-bommenwerpers, werd echter de snelheid der Italiaanhe schepen aanzienlijk verminderd.

De opperbevelhebber besloot des nachts aan te vallen en om 20.40 uur gaf hij zijn torpedojagers hiertoe het sein. Temidden van het fantastisch vuurwerk dat nu volgde, gaf de Royal Navy het Italiaanse eskader de volle laag, terwijl in de verwarring de Italianen op hun eigen schepen begonnen te schieten. De volgenden morgen kon worden vastgesteld, dat het totale verlies van den vijand bestond uit de ernstige beschadiging van de Vittorio Veneto ; drie van de 10.000-ton kruisers, de Pola, de Zara en de Fiume waren gezonken, de grote torpedojager Alfieri was vermoedelijk gezonken en verscheidene andere vijandelijke schepen waren zwaar beschadigd. De Britten daarentegen hadden geen schade opgelopen en geen slachtoffers te betreuren. Twee toestellen van de Fleet Air Arm waren echter verloren gegaan.


De salvo's der zware Britse vlooteenheden verscheuren de duisternis gedurende
 het nachtgevecht bij Matapan.

Deze slag vormde het hoogtepunt van de strijd in de Middellandse Zee en men kan vrijwel met zekerheid zeggen, dat, zonder de absolute heerschappij der Royal Navy in deze wateren, het Britse leger veel groter moeilijkheden zou hebben ondervonden bij de verdrijving van Rommel's troepen uit Afrika ; de landing in Noord-Afrika, die eindigde met de overwinning in Tunis, zou bovendien waarschijnlijk nooit hebben plaatsgegrepen en de daaropvolgende aanvallen op SiciliŽ en het vasteland van ItaliŽ, tengevolge waarvan Hitler's bondgenoot tenslotte tot overgave gedwongen werd, zouden ten zeerste vertraagd of in het geheel niet mogelijk zijn geweest. Al deze historische gebeurtenissen waren het gevolg van de absolute overmacht in de Middellandsche Zee, die door de overwinning bij Matapan een feit werd. Deze overwinning was niet alleen een triomf van de samenwerking tusschen lucht- en zeemacht aan het begin der operatie, doch bewees eveneens op schitterende wijze dat de Royal Navy ook bij nacht kon aanvallen. Voor de oorlog waren er jaren besteed om de strategie der nachtelijke aanvallen tot in de kleinste bijzonderheden uit te werken ; de tactiek van den slag bij Matapan was meer dan 40 maal bij nachtelijke herhalingsoefeningen uitgevoerd.