Baroe in tropengroen in Hollandia

Nieuw Guinea wonderlijk land ,waar alles anders is dan anders

Aldus de Legerkoerier van september 1962 jaargang nr 12. De auteur is de toenmalige kapitein J.H.Buising. Onderstaand zijn verhaal of liever gezegd reportage.

De meeste militairen van de Kon Landmacht die thans naar een van de kleine rij bewoonbare oorden reizen langs de 300 km lange bergachtige of moerassige kust van Nederlands Nieuw Guinea ,maken eerst kennis met de hoofdplaats van dit land,Hollandia,aan de Humboldtbaai.

Zeg,dat de hoofdstad van Nederland Vaals is of Ter Apel en ieder zou verbaasd zijn over de exentrische ligging van zo'n centrum des lands,maar Hollandia ,gelegen dicht bij de noor- delijke grens met het Australische deel van dit primitiefste aller landen is dit nog sterker het geval. Al beslaat het stadje in zijn omvang meer grond dan onze grootste steden,toch bergt het op zijn heuvels en in zijn dalen nog geen 20.000 inwoners,een aantal dat bij de huidige onzekerheid eerder af dan toeneemt.

Na bijna 20 dagen varen schuift de "Waterman"( en over enige tijd opnieuw de "Zuiderkruis") de indrukwekkende baai binnen,tegenwoordig steevast geŽscorteerd door een van onze Marine schepen. Meteen valt dit aan natuurschoon overweldigende maar ook zo onherberg- zame land de honderden jonge soldaten,die de tropengebieden nooit aanschouwden,op het hoofd. Onwennig staren ze naar de hoge wanden,die de baai omringen en waar langs onzichtbare wegen auto's van de Hollandianen omlaag komen gekronkeld op weg naar de kade om,voor zover de voorraad strekt de militairen een ritje te gunnen,over het tamelijk omvangrijke wegennet in en om de stad,wat de nieuwkomers elders niet meer zullen aantreffen.

Terwijl het schip naar de enig vrij nieuwe aanlegsteiger glijdt,kijken ze opnieuw verwonderd naar de bonte menigte,die de kade vult.Bruin,blank en zwart krioelt dooreen, terwijl de wat melancholieke wijsjes van enkele inheemse fluitorkesten,die tussen de wachtenden gedrongen staan,in flarden tot hen doorklinken. Op de achtergrond zien zij nu ook het lage- voor de nette Hollandse jongen rommelig aandoende stadsdeel van Hollandia, dat duidelijk de sporen van een plaats in opkomst vertoont,maar waar de plaatijzeren roestkleurige daken de boventoon voeren. Dan wordt hun aandacht getrokken naar de steiger,waar ze een aantal figuren in keurige witte uniformen ontwaren,marine- en landmacht officieren,en met enige begrijpelijke afgunst vergelijken ze deze frisse dracht met hun eigen weinig vrolijke" tropen groen" het werkpak dat ze in ruime mate uit het dierbare vaderland hebben meegekregen.....

Dat keurige wit blijkt de staf van all wat er op dit eiland aan krijgsmacht zit te omhullen.

Een aantal soldaten met bestemming Hollandia gaat na de officiŽle verwelkoming van boord. Voor hen is het verblijf begonnen. De anderen gaan eerst nog wat passagieren voor het schip zijn reis vervolgt. De blijvers zullen - de wat onthutsende kennismaking ten spijt,- spoedig weten wat Hollandia en ruime omgeving bieden. Dan praten ze net zo makkelijk over het Marinekamp boven of het Kloofkamp beneden of het "Groene dorp" als de anderen. Ze zullen ook zwemmen in het ydillische zwembad in het vakantie-achtig aandoende Kloofkampje of bij base "G"

een strand buiten Hollandia aan de baai. Ze zullen ook spreken van "Polimacweg,dock 4 of dock 5,waarmee de nieuwe wonwijken steeds hoger in de heuvels worden genoemd,allemaal herinneringen aan de tijd dat de Amerikanen hier een grote bases aanlegden,springplank voor hun verovering van de Philippijnen.Ze zullen direct ervaren dat het verkeer hier links is ,zoals overal in het verre Oosten en Nieuw Guinees en ruig !! Want iedere automobilist,motor of scooterrijder- daaraan is hier geen gebrek- kent elke bocht,iedere bobbel en alle kuiltjes van de belende wegen tot op de meter nauwkeurig. Alles blijkt hier anders te zijn thuis en bij de parate troep in de vertrouwde legerplaats. Het aantal afkortingen is hier blijkbaar nog groter en klinkt volstrekt vreemd.

Marine-taal

Ook de marinetermen vereissen enige studie,want men komt onherroepelijk in contacht met de mariniers.Zo stond een verse sergeant in en tijdelijk kampje met zijn oren te klapperen toen een marineman hem telefonisch mededeelde:" Ik kom binnen een halfuur met de sloep naar beneden om D.D.T. te spuiten. Zorg dat het komaliewant eruit is ....." Ook de aan- spreektitel van de hen bezoekende Schout bij Nacht Reeser ( Commandant Strijdkrachten Nieuw Guinea) is voor de baroes

( nieuwkomers) van dit leger nog wel eens een struikelblok. Ze antwoorden op zijn vragen vaak met "Ja schout,nee schout" En als iemand hen gedienstig op weg tracht te helpen met "schout bij nacht"kijken ze hem grijnzend aan en denken kennelijk; Kom,kom,nou moet u mij het niet te gek maken.

Trouwens niet alleen de sergeant en de soldaat staan vorr zulke verrassingen. Ook een officier zat vreemd te kijken toen een longroobediende hem vroeg: U bent zeker ketelaar? en hij ,weer in z'n wiek geschoten zei: Nee die ben ik niet ik ben kapitein zus of zo. Want wie bij de landmacht weet dat een ketelaar een na-eter is?

Nog vreemder misverstand schept de vraag: wanneer hebben jullie overal?

( = reveille),met als antwoord: we hebben helemaal geen overal. Een marine kreet waaraan de strijdkrachten in Nieuw Guinea bijna niet kunnen aan ontkomen is de druk gehanteerde kreet "scharrig",wat zoveel zeggen wil als armoedig. Ook zijn er op het gevied der gezondheid een paar fraaie termen populair,zoals "Biakbuik"Karangoren en Lemkakken. Het eerste is de benaming voor een buikloop die veel nieuwelingen de eerst dagen op Biak teistert. Het Karangoor is geen uitgroeiend oor van grillige vorm,zoals de klank doet vermoeden maar een ontsteking van het trommelvlies veroorzaakt door koraal diertjes die in het water drijven.

Bij lemkakken zijn de kakkies ( voeten) aangetast door een hardnekkige voetschimmel.
Heeft men de afkortingen,de marinetermen en andere ongemakken onder de knie,dan vraagt de fauna van dit eiland der paradijsvogels nog enige aandacht. Deze felgekleurde vogel komt overigens niet eens ter sprake. Wel de vogel die 's-morgens bij zonsopgang steevast het beginwijsje van "Iedere morgen om halfnegen" fluit.ofschoon het pas halfzes is en het dier geen weet heeft van de schipbreuk die Katinka leed op het laatste songfestival in Luxemburg. Ook de balenkraai een rake benaming , is een vogel die van slag af is. Op de een of andere manier beschikt hij over een slecht geŲlied snavelscharnier,waarmee hij allernaarst krast en knarst. Het is verheugend dat de humor leeft in dit land,waarvan men in het vaderland feitelijk zo weinig idee heeft.

Samenwerking

De militairen die er heengaan en zij die er al zijn ingeburgerd,aanvaarden hun uitzending naar dit onbegrepen Nieuw Guinea met grote nuchterheid en verwerken spoedig de vreemde ervaringen die zij in het begin ondergaan. Ieder moet hier tonen te beschikken over het nodige improvisatie en incasserings vermogen want door de stroom versterkingen stapelen de toch al niet geringe problemen van huisvesteing vervoer en bevoorrading zich op.Bij de gehele strijdmacht hier wordt alles naar vermogen in prima samenwerking opgelost. Want zowel op de staf in Hollandia als op de posten waar soldaten en mariniers steeds nauwer gaan samenwerken in hun acties om het land zo goed mogelijk te beveiligen,weet ieder dat men op elkaar is aangewezen,het samen naar beste vermogen moet rooien. Dat wil niet zeggen dat men juichend naar dit land toegaat,dat men geen krtiek heeft op zaken hier en vooral in Nederland ( daarvan tuiten soms de oren) maar aangekomen zet men zich van hoog tot laag bereidwillig aan de zware taak die men met zo weinigen moet torsen.

Op een pijler vooral steunt de stemming,de werklust,de inspanning,het goede humeur: op de post die 2x per week binnenkomt. Men kan de familieleden en de kennissen er niet genoeg van overtuigen hoe belangrijk het voortdurende contact met hen is. Daarom is de thans afgekomen portvrijdom dan ook met veel voldoening ontvangen. Eindelijk iets goeds uit het vaderland,zei een cynisch man.Men houdt zich hier voor ieder oprechte belangstelling en steun uit Nederland van harte aanbevolen.

B.