De Keerkring

door: Corn. Z.A.Beek - Bron "de Vliegende Hollander" nr 6 juni 1962

Niemand die de "Keerkring" heeft bewoond of bezocht,zal verklaren dat het er comfortabel verblijven is. Er moet met de ruimte worden gewoekerd,een plekje om je rustig terug te trekken is er nauwelijks. In sommige delen van de ruimen,grenzend aan de machinekamers met hun eeuwig stampende generatoren,is het soms onaangenaam warm.Luchtafzuigers en ventilatoren moeten op volle toeren werken om voor afdoende luchtcirculatie te zorgen.
En de van airconditioned voorziene hutten vragen veel van de behendigheid van de bewoners als deze zonder botsen hun bed of deur willen bereiken.

En toch. . .

Op de dekken wordt elk verkoelend windje uit de Geelvinkbaai opgevangen. Men geboet er van de eindeloze kleurschakeringen van de zich kilometers ver uitstrekkende zee. Of van het weerlicht in de tropisch-hoge cumuli boven Japan; de sterrentwinkeling aan een nachtelijk uitspansel,helder als een zeldzame vriesnacht in het verre Holland;de rustig voortschuivende lichten van de ranke vissersprauwen.

Na de siesta is het slechts enkele passen naar een koele duik overboord. Op de pier strek je je even uit ter bijwerking van het kleuerenschema. Daarna: geen vermoeiende terugkeer naar huis;via de douche is de eetzaal en vervolgens een openluchtvoorstelling of een frisse dronk aan eigen bar,in de directe nabijheid. Als straks het eigen woonkamp zal zijn betrokken,zal men veel van deze voordelen hebben ingeruild voor meer woon-comfort. Inderdaad . . . .

Het in 1948 afgebouwde motorschip "Keerkring" is met zijn kleine 5500 bruto registerton ongeschikt om er semi-permanent te legeren. dat was ook niet de opzet. Met dit schip zou het luchtmachtpersoneel worden overgebracht van Nederland naar Biak;een korte tijd zou het na aankomst nog als legeringsschip moeten dienen. Edoch: met de bouw van het voor land- en luchtmacht bestemde woonkamp vlotte het niet zo best en dientengevolge moest de "Keerkring" langer worden afgehuurd. Een te lang samengeperst leven van zoveel mannen in zo'n kleine ruimte schept problemen. Niet alleen van materiele aard in de vorm van leefruimte,maar ook geestelijke. De mannen hebben geen plekje voor zichzelf, er is zelden rust aan boord. Het valt niet te ontkennen dat dit alles bijzonder onaangenaam is.

In dit licht bezien,zijn de tot op heden bereikte resultaten een nog grotere prestatie van dit ver van het moederland gelegerde onderdeel; een prestatie door allen-van hoog tot laag,beroeps of dienstplichtig-geleverd.

Ook dat nog . . . .

Dit probleemschip herbergt ook nog verschillende burelen en verzorgings eenheden. De ziekenboeg doet zijn aan de scheepvaart ontleende naam weer alle eer aan,zij het dat patienten die een langdurige verpleging of een ernstige ingreep moeten ondergaan gastvrijheid vinden in het marine-hospitaal;ook de tandarts heeft daar zijn stoel.

Maar aan boord vinden we tevens de keuken, een hokje ,waar dagelijks opnieuw van de zo weinig varierende ingredienten door koks die onwennig tegenover de"indische keuken staan",de maaltijden moeten worden geproduceerd. Eerlijk:de maaltijden zijn vaak zeer smakelijk,maar de rijst kan ook heus wel eens "klef uit de hand lopen". En uitstekend bereide corned-beaf gaat bij dagelijks consumeren op zeker moment toch ook de keel uithangen.

De wasserij

Een voor een luchtmacht onderdeel uniek bedrijf,hier voor de immense taak gesteld de militairen van schone kleding te blijven voorzien. Een kleine 900 kg wasgoed per dag betekent dat. Continu! Kort wit is alleen een militair aanvaardbaar tenue,wanneer het werkelijk wit is. D.w.z. ieder dag een schoon aantrekken.
Ook de overige kleding moet toch zeker om de twee dagen worden verschoond, wil men huid- irritatie voorkomen. Begrijpt u de wanhoop wanneer de wasmachines of de stoomgeneratoren een keer uitvallen?

De bakkerij

Waar bij een eeuwige strijd tegen infiltrerende kakkerlakken per dag honderen broden uit de oven tevoorschijn moeten komen,en nog smakelijk ook! Daarbij houden de bakkers nog tijd over om eens een koekje te bakken of een taart te componeren,ter verwelkoming van een uit Nederland arriverend gezin.

De machinekamers

Waarin enkele K.P.M. werktuigkundigen met assistentie van een paar luchtmachters de genera- toren draaiende houden,benodigd voor de (gelijk-) stroom,de water- en de stroomvoorziening aan boord. Het eeuwige bonken uit dit hart wordt waarlijk wel eens vervloekt;maar wegvallen ervan betekent onmiddellijk: meer ongerief.

Het vriesruim

Met een temperatuur van om en nabij -12 a - 20 graden Celsius alwaar gemiddeld 10 ton voedsel tegen de tropenhitte wordt beschermd. Zij die hierin een voorraadstelling moeten uitvoeren,wanen zich korte tijd in het koude Nederland.Tot zij weer terugkeren in de normale 30 graden Celsius; de illusie is dan met een klap vervlogen.

Alleen: die recreatie

Wanneer alles uiteindelijk toch nog wel meevalt,dan blijft de recreatie aan boord toch wel het zorgenkind. Bescchikbaar hiervoor zijn alleen de eetruimten en de dekken. Rustig een brief schrijven je concentreren op studie,een serieus partijtje schaakspelen,het is er niet mogelijk.
Zelfs de hutbewoners kampen met deze moeilijkheid tenzij ze sloffen door afwezigheid van de kamergenoten. En zo blijft de recreatie beperkt tot "massa-ontspanning" zoals zonnebaden,het verschalken van enkele der duizenden rond de "Keerkring" voedsel vindende vissen, zwemmen, filmvoorstellingen,een enkele keer een bingo,klaverjasdrive of een optreden van een der zelfge- vormde bandjes. Wil men iets anders,dan moet men het schip- en dus het eigen "huis"- verlaten. En zelfs dan blijven de mogelijkheden beperkt.

Kortom. . . .

Ja,kortom nog enige tijd zal een aantal luchtmachtmilitairen grotendeels op de "Keerkring" zijn aangewezen. Zij moeten zich behelpen,wat voor een enkeling soms een vrij zware opgave is. Doch het is zeker niet zo,dat het er een "hel" is. Een term is er redelijk op door te brengen en zelfs heeft de Biak-periode er een zekere charme door gekregen.

NB

Zelf heb ik de volledige tijd in Biak doorgebracht op de Keerkring. Slaapruimte in 1 der ruimen stapelbedden tussenruimte ca 40 cm.Naar mijn ervaring geeft dit artikel een goede weergave van het leven aan boord van de Keerkring alhoewel in mijn herinnering iets geflateerd.Maar in z'n algemeenheid denk ik wel juist.