Eerste KL Actie bij Merauke meteen raak.

Opschrift van een artikel uit de Legerkoerier sepetember 1962. De auteur is een redacteur van de Legerkoerier de kapitein J.H.Buising.

Terwijl in de 4 infiltratie gebieden de moeizame strijd tegen de resterende para's in aflopende lijn ging,kwam tot ieders verrassing zaterdagnacht 24 juni de landing van een nieuwe forse eenheid "pratus" (para's) in het tot dan toe vredige vlakke land van Merauke zeer ver van alle strijdtonelen .De aanvoer van Ambon over ruwweg 1300 km ,geschiedde onmiskenbaar met grote Amerikaanse Herculeskisten. Op 2 terreinen: aan de Koembe rivier plm. 40 km noord van het stadje en aan de veel bredere Merauke-rivier,noord oost ,dichtbij de Australische grens sprongen (of schopte men) de nieuwe lading Indonesische parachutisten hun onbekende ellende tegemoet.

Hun landing had ditmaal,in tegenstellling tot de overige in het bijna ondoordringbare binnen- land,directe en nog wel Nederlandse ooggetuigen. Rijstplanters van het Koerikproject,oost van de Koembe,waren die nacht op hertenjacht,evenals de twee sergeants Geelhoed en Lucius,die de Maro waren opgevaren. Zij allen zagen de para's op enkele kilometers van hen in de heldere nacht omlaag zweven .... maakten rechtsomkeert om ( na uren terugvaren) de landingen te melden. In die nacht sliep een missionaris rustig in de kleine kampong Baad, middenin het landingsgebied, 80 km de kronkelige Koembe op.

Op zondag ochtend per prauw terugkerend naar Merauke zag hij een chute in het water. In de veronderstelling dat het hier een dropping voor oefenende Nederlandse militairen betrof, sleepte hij het kleine valscherm met een pak eraan naar de oever. Hoezeer hij zich vergist had bleek bij z'n thuiskomst.... Inmiddels was het landmachtgarnizoen Merauke- ook daar had men de vliegtuigen gehoord- allang in stelling gegaan.

Weinig gegegevens

Snel werden versterkingen ingevlogen en '-maandags al trok een detachement mariniers n.o. waarts naar de Maro ( Merauke rivier). Luchtverkenningen boven de beide droppingzones wezen op veel chutes maar vooralsnog bleven de berichten uit het dun bevolkte gebied schaars. Wel hoorde men vaag van enkele tientallen para's op een eiland bij de Koembe,die ge´soleerd zaten en door in de lucht te schieten de aandacht trachtten te trekken van de anderen.

Dus besloot de commandant kapitein jhr.A.W.Snoeck tot een verkenningstocht de rivier op. Daartoe werd de "Tasman" een gouvernementsboot,ingeschakeld,waarop zich dinsdagnacht een landmacht peloton (6-IB) met enkele Papoea's inscheepte onder bevel van sgt Geelhoed ( Korea) met als opvolger sgt G.Lucius. Om de monding te bereiken moesten we eerst drie uur over een hier altijd onrustige zee varen,waar behalve een reeds in Merauke aan boord gehesen speedboot nog 2 motorboten en een prauw werden toegevoegd.

Deze kleine "Landmachtvloot" stak van wal. Naarmate we op de rivier vorderden werd de vaart omzichtiger.De motorboten werden bemand en de speedboot als verkernner vooruit gestuurd. De rivier werd smaller,ondieper.Ieder tuurde,zich zo goed mogelijk dekkend,de oevers af. Dichte begroeiing met moeraspalmen wisselde af met een parkachtig landschap,waarin herten,varkens en een enkele casuaris rondliepen. Dan weer volgde een uitgestrekt moeras ,waarin krokodillen lagen "te zonnen.Lapan (savanne) -rawah (moeras) - herten en altijd vogels,vooral witte reigers. Maar geen enkele para liet zich zien. Tegen de avond stopte het smaldeel en de overbevolking ging aan de oever in bivak. Rustige nacht.

Witte en oranje "moerasbloemen"

Bij zonsopgang donderdag ging de patrouille langzaam voort. Nauwelijks was de Tasman enkele bochten verder of de eerste witte chutes vertoonden zich als een grote witte moeras- bloem aan de opvarenden. Snel gingen de Marinda ( Papoea stam bij Merauke) er in prauw op af en haalde een groot jute pak binnen. Telkens opnieuw zagen we de kleine witte of oranja valschermen,maar voort ging het,eerst naar het veronderstelde doel, het eiland wat verder stroomopwaarts. Plotseling om een nieuwe bocht doemde een zijrivier op met aan- grenzend een droog stuk land,begroeid met bamboe. Verkenners hadden op de punt enkele figuren zien wegduiken. De vloot viel stil,men was nagenoeg op de aangeduide plaats,dichtbij kampong Baad. Het peloton ontscheepte op dezelfde plaats en sgt Lucius trok met een groepje onder wie enkele Papoea's hier welbekend het droge bos in. Na korte tijd keerde hij terug. Ze hadden para's zien lopen en Lucius wist vrij zeker waar ze zich ophielden. . . Opwinding en spanning.

Bekwaam geleide actie

Sgt Geelhoed besprak met z'n ondercommandanten een plan voor een onmiddellijke actie en zich aan alle kanten dekkend verdween het peloton tussen de wazige bamboe begroeiing. De Tasman aan de samenvloeing van 2 stromen voor anker,bood nog het meeste schootsveld en werd vuurbasis voor de aan boord terugkerende ondersteuningsgroep onder sgt G.van Luycks.

Onder tastbare spanning voor de deelnemers,maar meer nog voor de achterblijvers,verliep deze eerste Landmachtactie bij Merauke. Tot 2 maal toe barstte van dichtbij een fel vuur los,dat in de bossen zo hevig klonk als gaf een .50er z'n stormvuur af op het verraste peloton, wiens zwaarste wapen nog altijd de Bren was...

Angstige vragen bestormde de soldaten op het schip en men wikte reeds de kansen om bij te springen. In deze situatie hield sgt v Luyck het hoofd koel. Ingrijpen met mortier of tlv. kon gevaarlijk zijn voor eigen mensen. Er zat niets anders op dan te wachten tot er wat te zien viel: de onzen of de para's. Hij kreeg gelijk. Het peloton keerde zonder verliezen terug en bleek geen moment ernstig in gevaar te zijn geweest. Het was eigen vuur ,dat zo zwaar en misleidend weerklonk.

Al spoedig was men op een groepje para's gestoten,die de aanroep tot overgave negerend al schietend vluchtten. Dat kostte hen 3 man. Op een van hen vond men een fluitje,dat al eerder was gehoord in het bos waarmee ze elkaar trachtten te vinden. Al fluitend lokte sgt Geelhoed een 2e groepje in de val en opnieuw ontbrandde een kort vuurgevecht. Enkele para's onder wie een aangeschotene,wisten nog te ontkomen. Een gewonde Ambonees werd gevangen meegevoerd. Russische (Kolasnikov) en Amerikaanse (Tompson) machinepistolen,uitrusting en voedsel vormden de buit

Tweede "Zwiep"

Weer viel de avond snel over het troosteloze land aan de rivier;nogmaals werd bij zonsopgang een "zwiep"gemaakt over het begaanbare deel van de strook d.w.z. tot een goed eind de blubber in.Geen enkel para werd meer ontdekt.
Ze waren weggevlucht het moeras in, Papoea's jachtterrein op krokodillen... Wat als eiland was aangeduid lag onbereikbaar ver achter deze rawah.Met belangrijke gegevens over de vrij hopeloze situatie voor de in kleine groepen verspreide para's aan de Koembe,die elkaar niet konden bereiken,aanvaardden de boten de terugtocht.De gewonde para die onder de hoede viel van sergeant ziekenverpleger A. Stegink vertelde pas dinsdagnacht 27 juni gedropt te zijn,een 2e verrassende landing dus in het zelfde door de langer durende natte moesson verdronken land . Z'n kamaraad was in het moeras verdronken, een lot wat zeker een voor altijd onbekend aantal trof...
Voor het overige reageerde ook deze troep op dezelfde wijze als hun ongelukkige lotgenoten in de bergen;ze hadden dus kennelijk gelijksoortige opdrachten ontvangen.

De lange terugvaart - alleen onderbroken voor het oppikken van een aantal valschermen met voedsel en munitie- scheen ,hoewel men waakzaam bleef ,in vergelijking tot de spannende heentocht een vlotte plezierreis. Vrijdag 's-avonds nog werd Merauke bereikt,dat gonsde van de geruchten.

Dit dan is een nuchter verslag van strijd.... en gelukkig van succes van Nederlandse dienst- plichtigen in hun eerste werkelijke vuurgevecht in de tomeloze onherbergzaamheid van Nieuw Guinea. Het zegt niets van hun leven daar.hun angst en hun vreugde,hun verlangens en hun teleurstellingen,waarover meer.

B.